fa مساله چندهدفه مکان‌یابی تسهیلات ظرفیت‌دار با محدودیت شانس و ترجیحات مشتری و حل آن با الگوریتم‌های چندهدفه تکاملی تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">تصمیمات مکان‌یابی تسهیلات از مهم‌ترین مسایل استراتژیک </span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">سازمان‌ها </span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">محسوب می‌شود و </span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">از آن جا که مستلزم صرف هزینه‌های بالای سرمایه‌گذاری است، تغییر این تصمیمات اغلب امکان‌ناپذیر خواهد بود؛ &nbsp;بنابراین اخذ تصمیمات مکان‌یابی</span></span> <span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">تسهیلات به شیوه بهینه و با در نظر گرفتن محدودیت‌ها و مفروضات دنیای واقعی ضروری به نظر می‌رسد. در این مقاله </span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">یک مدل مکان‌یابی تسهیلات هم از منظر سازمان ارایه‌دهنده خدمت و هم از منظر مشتریان با</span></span> <span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">ا</span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">هداف</span></span> <span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">کمینه‌سازی هزینه ثابت استقرار و بیشینه‌سازی جذب تقاضا پیشنهاد می‌شود. در این مدل ترجیحات مشتری</span></span> <span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">بررسی می‌شود که به موجب آن مشتریان تسهیلات را بر اساس کیفیت، زمان سفر و هزینه خدمت انتخاب می‌کنند. </span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">با </span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">توجه به ماهیت غیرقطعی تقاضای مشتریان در دنیای واقعی و ظرفیت محدود خدمت&shy;دهی تسهیلات، از محدودیت شانس استفاده شده است که به واسطه آن برآورده نمودن تقاضای مشتریان با یک سطح خدمت مشخص تضمین می‌شود. با توجه به ماهیت </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">NP-hard</span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;"> مساله، الگوریتم</span></span> <span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">چندهدفه جستجوی هارمونی(</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">MOHS</span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">) و الگوریتم ژنتیک دسته‌بندی نامغلوب نوع دو(</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">NSGA-II</span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">) برای حل مدل ارایه می‌گردد. برای تنظیم پارامترهای الگوریتم‌های حل از آزمایش‌های تاگوچی استفاده می‌شود. عملکرد الگوریتم‌های پیشنهادی با معیارهای عملکردی مختلف نظیر نرخ خطا، فاصله نسل، معیار فاصله‌گذاری، معیار تنوع، تعداد جواب‌های بهینه پارتو و زمان اجرا مقایسه می‌شود. در پایان نتایج به صورت آماری با استفاده از آزمون </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">t</span></span></em><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;"> دو نمونه‌ای ارزیابی شده‌ است تا وجود یا عدم وجود تفاوت معنادار بین الگوریتم‌های حل بر اساس معیارهای ارزیابی عملکرد بررسی شود. نتایج عددی نشان می‌دهد که در مجموع عملکرد الگوریتم </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">MOHS</span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;"> بهتر از</span></span> <span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">NSGA-II</span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">است.</span></span><br> &nbsp; Facility location decisions are considered as the most important strategic decisions of organizations, and since they need large investment costs, changing in these decisions will be often impossible. Therefore, it seems necessary to decide about facility location with regard to the constraints and assumptions of real world in an optimal way. In this article, a facility location model is proposed from both the service provider&rsquo;s point of view and customer&rsquo;s perspective with the objective of minimizing the fixed cost and maximizing captured demands. The customer preference is considered in the model and based on it, customers choose facilities on the basis of the quality, travel time and service expense. With regard to the uncertain nature of customer&rsquo;s demand in the real world and limited capacity of facilities, chance constraint is taken into account to the model which ensures the customer&rsquo;s demand will be satisfied with a certain service level. Due to the NP-hard nature of the problem, a multi-objective harmony search (MOHS) algorithm and a non-dominated sorting genetic algorithm-II (NSGA-II) are proposed to solve the model. In order to calibrate the parameters of the proposed algorithms, the Taguchi method is utilized. The performance of proposed algorithms are compared&nbsp; in terms of different performance metrics such as error ratio, generational distance, spacing metric, diversification metric, number of Pareto-optimal solutions and computational time. Finally, the results are evaluated statistically by 2-sample t-test to determine if there is any significant difference among algorithms in any performance metric. The numerical results show that in total MOHS outperforms NSGA-II.<br> &nbsp; مکان‌یابی تسهیلات, محدودیت ظرفیت, ترجیحات مشتری, محدودیت شانس, الگوریتم چندهدفه جستجوی هارمونی, NSGA-II. Facility Location, Capacity constraint, Customer preference, Chance constraint, Multi-objective harmony search, NSGA-II 37 60 http://jamlu.lahijan.iau.ir/browse.php?a_code=A-11-826-1&slc_lang=fa&sid=1 N. Zarrinpoor ناعمه زرین پور zarrinpoor@sutech.ac.ir 10031947532846006402 10031947532846006402 Yes Assistant Professor, Department of Industrial Engineering, Shiraz University of Technology, Shiraz, Iran. استادیار، دانشگاه صنعتی شیراز، گروه مهندسی صنایع، شیراز، ایران