fa الویت بندی تامین کنندگان زنجیره تامین سبز با استفاده از رویکرد ترکیبی MCDM فازی تخصصي Special پژوهشي Research افزایش سطح تولید سیستم&shy;های تولیدی که پیامد ناخواسته توسعه صنعتی است، در سال&shy;های اخیر رشد فزاینده&shy;ای داشته است. آثار منفی این رویداد، فرایندهای تولیدی را بر آن داشته است که برای حفظ جایگاه خود، راه&shy;کارهایی را در زمینه اجرای مدیریت زیست محیطی اتخاذ نمایند. از جمله این راهکارها توجه به مسائل سبز در زنجیره تامین آنها است که تا اندازه زیادی تحت تاثیر عملکرد تامین کنندگان آنها قرار دارد. بنابراین، ارزیابی و انتخاب تامین<span dir="LTR">&shy;</span>کننده سبز یک تصمیم استراتژیک به منظور حضور در بازار رقابتی و حفظ جایگاه اجتماعی شرکت&shy;ها محسوب می&shy;شود. با توجه به تعدد معیارهای ارزیابی، کمی و کیفی بودن آنها و ماهیت فازی معیارهای کیفی، در این پژوهش یک رویکرد ترکیبی <span dir="LTR">MCDM</span> فازی مبتنی بر تکنیک&shy;های دلفی فازی، فرایند تحلیل سلسله مراتبی فازی و ویکور فازی به منظور ارزیابی و انتخاب تامین&shy;کنندگان سبز شرکت سایپا ارائه گردیده است. به این منظور، در ابتدا با بررسی مبانی نظری، معیارهای انتخاب تامین&shy;کنندگان در زنجیره تامین سبز مورد بررسی قرار گرفتند. سپس با بررسی وضعیت فعلی شرکت سایپا، مشاوره با خبرگان و استفاده از روش دلفی فازی، معیارهای با درجه اهمیت بالاتر شناسایی شدند. در مرحله بعد معیارهای نهایی در قالب پرسشنامه مقایسات زوجی در اختیار خبرگان شرکت قرارگرفت و داده‌های لازم جهت اولویت‌بندی آنها بر اساس تکنیک فرایند تحلیل سلسله مراتبی فازی جمع‌آوری گردید. در نهایت، با استفاده از تکنیک ویکور فازی، 100 تامین&shy;کننده شرکت سایپا، مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج نشان&shy;دهنده آن است که رویکرد ارائه شده، چارچوب کارآمدی برای اولویت&shy;بندی تامین&shy;کنندگان سبز شرکت سایپا است.<br> &nbsp; Increasing in production level of production systems, which is the unintended consequence of industrial development, has grown increasingly in recent years. The negative effects of this event have forced production processes to take solutions for maintaining their position in field of environmental management. One of these solutions is paying attention to the green issues in their supply chain, which is largely influenced by the performance of their suppliers. Therefore, evaluation and selection of green suppliers is a strategic decision in order to corporates&rsquo; success in the competitive market and maintain its social position. Due to the variety of evaluation criteria, their quantitative or qualitative nature and the fuzzy nature of qualitatile criteria, this research proposed a hybrid fuzzy MCDM approach based on fuzzy Delphi, fuzzy analytical hierarchy process and fuzzy VIKOR techniques to evaluate and select the green suppliers of Saipa corporation. For this purpose, first reviewing the literature, supplier selection criteria in green supply chain were investigated. Then, examining the current status of Saipa, consulting with the experts and using the Fuzzy Delphi method, more important criteria were identified. In the next stage, the final criteria were delivered to the experts by means of a pairwise comparison questionnaire and the required data for their prioritization based on the fuzzy analytical hierarchy process technique were collected. Finaly, the 100 suppliers of Saipa corporation were evaluated based on the fuzzy VIKOR technique. The results indicate that the proposed approach is an effective framework for prioritizing green suppliers of Saipa corporation.<br> &nbsp; ارزیابی تامین‌کننده, دلفی فازی, فرایند تحلیل سلسله مراتبی فازی, ویکور فازی, زنجیره تامین سبز Supplier Evaluation, Fuzzy Delphi, fuzzy analytical Hierarchical Process, Fuzzy VIKOR, Green Supply Chain 41 61 http://jamlu.lahijan.iau.ir/browse.php?a_code=A-11-1350-1&slc_lang=fa&sid=1 M. Homayounfar مهدی همایون فر homayounfar@iaurasht.ac.ir 10031947532846005891 10031947532846005891 No Assistant Professor of Industrial Management, Faculty of Management and Accounting, Rasht Branch, Islamic Azad University, Rasht استادیار، مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت M. Goudarzvand chegini مهرداد گودرزوند چگینی goodarzvand@iaurasht.ac.ir 10031947532846005892 10031947532846005892 No Professor of Public Administration, Faculty of Management and Accounting, Rasht Branch, Islamic Azad University, Rasht استاد، مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت A. Daneshvar امیر دانشور daneshvar.amir@gmail.com 10031947532846005893 10031947532846005893 Yes Assistant Professor of Industrial Management, Faculty of Management, Electronic Branch, Islamic Azad University, Tehran استادیار، مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت، واحد الکترونیکی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران