fa طراحی شاخص ترکیبی ریسک در بانک ها- رویکرد تحلیل پوششی داده‌های چندلایه (مورد مطالعه: بانک های عضو بورس اوراق بهادار تهران) تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">تحلیل ریسک در انتخاب پورتفو حایز اهمیت می &shy;باشد. سرمایه‌گذاران علاوه بر سودآوری، به شاخص‌های مرتبط با ریسک نیز در انتخاب پورتفوی مناسب، باید توجه کنند. درکنار رویکردهای نرم ساخت شاخص&shy; ترکیبی همچون </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">AHP</span></span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">، رویکردهای بهینه&shy; سازی همچون </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">DEA</span></span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;"> نیز مورد توجه قرار گرفته است. درصورتی که ساختار معیارها سلسله مراتبی باشد، دیگر نمی&shy; توان از مدل های پایه </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">DEA</span></span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;"> استفاده کرد؛ بنابراین لازم است مدل</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">DEA</span></span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;"> به نحوی تغییر کند تا بتواند ساختار سلسله مراتبی معیارها و زیر معیارها را نیز مورد توجه قرار دهد. در این مقاله با بررسی معیارها و زیرمعیار های مختلف ریسک در بانک ها همچون ریسک اعتباری، نقدینگی و سودآوری و با بهره‌گیری از رویکرد</span></span> <span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">DEA</span></span></span> <span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">چند لایه، مدلی جهت ساخت شاخص ترکیبی ریسک در بانک ها طراحی گردید. برای نمایش قابلیت‌های مدل تحقیق، 10 بانک حاضر در بورس اوراق بهادار تهران مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج نشان داد، بانک پاسارگاد بهترین عملکرد (کم‌ترین ریسک) را در مقایسه با سایر بانک‌های مورد ارزیابی داشته است. بهترین عملکرد این بانک در شاخص ریسک نقدینگی بوده و شاخص های ریسک اعتباری و ریسک سودآوری در رتبه‌های بعدی قراردارند. علاوه بر ارایه نمرات شاخص ریسک هر بانک و وزن زیرمعیارهای مختلف، قدرت تفکیک نیز بهبود قابل توجهی یافته است</span></span><span style="font-family:arial,sans-serif;"><span style="font-size:12.0pt;">.</span></span> Risk analysis is necessary for portfolio management. Investors in setting an appropriate portfolio need to pay attention to risk-related indicators as well as profitability. Beside soft approaches for composing indicators to an index such as AHP, the optimization approaches such as DEA are also considered. However, if the indicators have a hierarchical structure, then it is no longer possible to use the basic DEA model for weighting and ranking. Therefore, it is necessary to extend the DEA model to be able to consider the hierarchical structure of indicators and sub-indicators. In this paper, by reviewing the various risk indicators in the banking sector such as credit risk, liquidity risk, and profitability risk and also by using the multilayer DEA (MLDEA) approach, a Composite Risk Index (CRI) will be constructed. To indicate the capabilities of the MLDEA model, 10 Iranian banks in Tehran Stock Exchange were evaluated. The results indicated the Pasargad has the best performance (lowest Risk) among all other banks under evaluation. In this bank, Liquidity risk is the best, and credit risk and profitability risk are second and third, respectively. In addition to providing the CRI score and the weights of sub-indicators, the discriminative power of the model has also been significantly improved.<br> &nbsp; ریسک, شاخص ترکیبی, تحلیل پوششی داده های چندلایه, حوزه بانکی Risk, Composite Index, Multilayer DEA, Banking sector 97 113 http://jamlu.lahijan.iau.ir/browse.php?a_code=A-11-1485-1&slc_lang=fa&sid=1 F. Rahnama Roodposhti فریدون رهنما رودپشتی 10031947532846006788 10031947532846006788 Yes Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران M. R. Amini محمدرضا امینی 10031947532846006789 10031947532846006789 No Tarbiat Modares University, Tehran دانشگاه تربیت مدرس، تهران H. Shamsi حسن شمسی 10031947532846006790 10031947532846006790 No Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران M. Rezaei معصومه رضائی 10031947532846006791 10031947532846006791 No Tarbiat Modares University, Tehran, Iran دانشگاه تربیت مدرس، تهران