fa تعیین‌توالی خطوط مونتاژ مدل‌ترکیبی تحت عدم قطعیت با زمان‌های پردازش تصادفی با استفاده از الگوریتم جست‌وجوی هارمونی بهبود یافته تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL">در سال‌های اخیر با پیشرفت روزافزون تکنولوژی، تنوع‌طلبی مشتریان و افزایش رقابت جهانی سیستم‌های سنتی جوابگوی نیازهای مشتریان نیستند. شرکت‌ها به‌منظور برآوردن تقاضای مشتریان، پیشی گرفتن از رقبا و بقاء هر چه طولانی‌تر در عرصه تولید نیازمند سیستم‌های نوین تولیدی هستند تا هم‌زمان با افزایش کیفیت محصولات تولیدی، هزینه تولید و قیمت محصولات تولیدی را نیز کاهش دهند. یک سیستم نوین تولیدی، خط مونتاژ مدل ترکیبی&nbsp;<span dir="LTR">MMAL</span><span dir="LTR">)</span> است. در این نوع خط مونتاژ که به‌عنوان حالت خاصی از خطوط تولید شناخته‌شده است، مدل‌های مختلف و متنوعی از یک محصول پایه مونتاژ می‌شود.&nbsp; در این مقاله به بررسی این نوع خطوط با هدف کمینه‌سازی هزینه کارگر کمکی و بیکاری اپراتور پرداخته‌شده در شرایطی که پارامتر زمان‌های پردازش به‌صورت تصادفی در نظر گرفته‌شده است. به‌منظور مدل‌سازی تصادفی از رویکرد محدودیت-شانس بهره برده شده است. به‌منظور اعتبارسنجی مدل نیز، در ابتدا با نرم‌افزار گمز حل‌شده و درنهایت با توجه به <span dir="LTR">NP_hard</span> بودن مسئله، الگوریتم جست‌وجوی هارمونی‌ بهبودیافتهرای حل مدل استفاده‌شده است. در انتها نیز با توجه به نتایج به‌دست‌آمده، می&shy;توان نتیجه گرفت که جواب&shy;های به‌دست‌آمده از الگوریتم <span dir="LTR">IHS</span> در مقایسه با جواب دقیق حاصل از نرم‌افزار گمز از خطای محاسباتی کمی برخوردار است و جواب&shy;های قابل‌قبولی را ارائه می&shy;دهد و این نشان‌دهنده کارایی خوب الگوریتم می‌باشد.</p> <div></div> <p>In recent years, with the high-paced development of technology, diversity seeking of the customers, and the rise of global rivalry, the traditional systems are not sufficient anymore to respond the demands of the customers. In order to supply the requests of the customers, overtaking the rivals, and a longer survival in the area of production, the companies need new production systems so that while increasing the quality of their products, the costs of production as well as the prices of the products shall be decreased. A new production system is called mixed model assembly line (MMAL). Mixed-model assembly lines are a type of production line where a variety of product models with common base characteristics are assemble on it. In this paper we intend to study these kinds of lines with the goal of minimizing the total utility work cost and total idle cost in conditions in which operation time is considered as a stochastic parameter. For having a stochastic modeling, chance constraint approach has been applied. First, we use GAMS software to check the feasibility of the model, then because of NP-hardness nature of the problem, improved harmony search (IHS) algorithm is proposed to solve it. Finally, having an attention to the results, it can be deduced in comparison with the exact answer from the Gams software, the results which were got from IHS algorithm have trivial calculation mistakes and present acceptable responses that signify the efficiency of the algorithm.</p> تعیین توالی خطوط مونتاژ, زمان پردازش تصادفی, محدودیت شانس, الگوریتم جست‌وجوی هارمونی‌ بهبودیافته mixed-model assembly line, sequencing, stochastic operation time, chance constraint, HIS 57 77 http://jamlu.lahijan.iau.ir/browse.php?a_code=A-11-775-3&slc_lang=fa&sid=1 P. Fattahi پرویز فتاحی p.fattahi@alzahra.ac.ir 10031947532846005792 10031947532846005792 Yes Associate Professor, Alzahra University, Department of Industrial Engineering, Tehran دانشیار، دانشگاه الزهرا، گروه مهندسی صنایع، تهران A. Askary آرزو عسگری arezoo.askari@gmail.com 10031947532846005793 10031947532846005793 No MSc Bu-Ali Sina University, Department of Industrial Engineering, , Hamedan کارشناسی ارشد، دانشگاه بوعلی سینا، گروه مهندسی صنایع، همدان B. Askary بهنام عسگری arezoo.askari@gmail.com 10031947532846005794 10031947532846005794 No MSc student Islamic Azad University, Branch of Malayer, Department of Industrial Engineering, , Malayer, Hamedan دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ملایر، گروه مهندسی صنایع، ملایر